Mae gwaith adfer yr Hen Lyfrgell wedi derbyn canmoliaeth yng Ngwobrau Cymdeithas Ddinesig Wrecsam…
Fe wnaeth dydd Gwener 14 Tachwedd, 2025, nodi dechrau pennod newydd ar gyfer adeilad yr Hen Lyfrgell, sydd wedi’i leoli yng Nghanol Wrecsam.
Agorwyd y llyfrgell am y tro cyntaf ddydd Gwener 15 Chwefror 1907 gan Faeres Wrecsam ar y pryd, Mrs Edward Hughes, a Syr Foster H.E. Cunliffe. Ar gost o £4,300, cafodd y llyfrgell ei thalu amdani gan y dyngarwr Albanaidd-Americanaidd Andrew Carnegie a’i hadeiladu ar ddarn o dir a roddwyd gan Gyngor Wrecsam.
Gwasanaethodd yr adeilad fel llyfrgell tan ddechrau’r 1970au pan gafodd ei disodli gan y llyfrgell newydd yn Llwyn Isaf. Tan yn ddiweddar, roedd yr adeilad yn gwasanaethu fel canolfan i adran TG y Cyngor.
Ym mis Ebrill 2024, cyhoeddwyd y byddai’r Hen Lyfrgell yn cael ei hadnewyddu’n sylweddol ac yn cael ei datblygu’n hyb creadigol.
Mae cyllid grant gan Gronfa Trawsnewid Trefi Llywodraeth Cymru a’r Gronfa Ffyniant Gyffredin wedi galluogi Cyngor Wrecsam i drawsnewid yr adeilad hanesyddol hwn, sydd wedi’i danddefnyddio tan nawr, yn hyb creadigol ffyniannus a fydd o fudd i’r ddinas, a sicrhau ei fod yn cyfrannu tuag at wireddu gweledigaeth ac amcanion strategol y ddinas a’r rhanbarth.
Gweledigaeth CBSW oedd creu hyb hyblyg, ynni-effeithlon, creadigol sy’n cyfuno diwylliant, technoleg a chynaliadwyedd dan arweiniad sefydliadau, entrepreneuriaid a busnesau pwrpasol o sector y diwydiannau creadigol.
Yn ystod y gwaith adnewyddu, cafwyd sawl darganfyddiad diddorol gan gynnwys mosaig a oedd wedi cael ei guddio ers degawdau lawer.
Wrth sôn am y ganmoliaeth, dywedodd llefarydd ar ran Gwobrau Cymdeithas Ddinesig Wrecsam fod y gwaith gwerth miliynau o bunnoedd o drawsnewid Hen Lyfrgell Carnegie yn cynrychioli cynllun cadwraeth ac adfywio blaenllaw, gan droi adeilad rhestredig gradd II gwag yn ganolfan ffyniannus ar gyfer sector y diwydiannau creadigol.
Mae’n brosiect uchelgeisiol sydd wedi cyfuno cadwraeth treftadaeth, ymgysylltu â’r gymuned, a dylunio blaengar yn ofalus, gan sicrhau bod etifeddiaeth yr adeilad yn cael ei diogelu wrth sicrhau ei ddyfodol hirdymor.
Dywedodd y Cynghorydd Nigel Williams, yr Aelod Arweiniol dros yr Economi, Busnes a Thwristiaeth: “Mae Gwobrau Cymdeithas Ddinesig Wrecsam yn cydnabod y gwaith caled y tu ôl i’r llenni nid yn unig o ran diogelu ein hadeiladau hanesyddol ond hefyd o ran sicrhau bod yr adeiladau hyn yn cael effaith a rôl bwysig mewn bywyd cymunedol am genedlaethau i ddod.
Ni fyddem wedi gallu cyflawni hyn heb gyllid sylweddol gan Lywodraethau’r DU a Chymru a diolch yn arbennig i Chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, yn ogystal â’r sylw diflino i fanylion gan ein swyddogion a’n partneriaid allanol.”
