Mae Diwrnod Agored y mis hwn yn cynnig cyfle i ddarganfod mwy am gloddfa archeolegol gyffrous yn datgelu gweddillion y fila Rufeinig cyntaf erioed i gael ei ddarganfod yng ngogledd-ddwyrain Cymru.
Gwahoddir pobl i ddiwrnod agored cloddfa Yr Orsedd am ddim. Drefnir y digwyddiad gan Amgueddfa Wrecsam a Phrifysgol Caer, ddydd Sadwrn Medi 18.
Rhwng 10am a 4pm, gall ymwelwyr weld yr hyn a ddarganfuwyd yn ystod y cloddio ar y safle yn Burton, Rossett, Wrecsam – yn ogystal â’r hyn y mae’n ei ddatgelu am y fila a’r bobl a oedd yn byw yno.
Mae yma rywbeth at ddant y teulu cyfan, beth bynnag eu hoedran. Caiff ymwelwyr gerdded o amgylch y safle, cwrdd ag archeolegwyr a gwylio perfformwyr yn ail-greu golygfeydd o oes y Rhufeiniaid, a bydd amrywiaeth o weithgareddau hwyliog wedi’u hanelu at blant yn arbennig.
Anogir pobl i wneud y mwyaf o’r cyfle i ymuno â’r darganfyddiad gan nad yw’r gloddfa ar agor i’r cyhoedd ar adegau eraill heb ganiatâd.
Mae’r prosiect yn bartneriaeth waith rhwng Amgueddfa Wrecsam a Phrifysgol Caer, ac mae ganddo’r potensial i roi dealltwriaeth newydd inni o ogledd ddwyrain Cymru a gogledd orllewin Lloegr yn Oes y Rhufeiniaid.
Bydd y cloddio’n digwydd am dair wythnos ym mis Medi 2021, wedi dod o hyd i ddeunydd Rhufeinaidd ar y safle, gyda chydweithrediad criw lleol o ddefnyddwyr datgelyddion metel; arweiniodd hynny at archwiliad synhwyro o bell a ddatgelodd dystiolaeth bendant o strwythur wedi’i gladdu o dan y ddaear.
Wrth gerdded o amgylch y caeau daethpwyd o hyd hefyd i arteffactau o rhwng diwedd y ganrif gyntaf a dechrau’r bedwaredd ganrif, sy’n awgrymu y bu rhywun yn byw yno am y rhan helaeth o’r amser y bu’r Rhufeiniaid yn tra-arglwyddiaethu dros Brydain.
Mae darganfod fila yn y fan hon yn awgrymu fod patrwm yr aneddiadau a greodd y Rhufeiniaid yma yn debycach i weddill y Dalaith na’r hyn a dybiwyd o’r blaen. Nod y gwaith cloddio yw ymchwilio’n ddyfnach i hyn, ac ateb y cwestiynau sydd wedi codi yn sgil y darganfyddiad arbennig hwn ynglŷn â naws a dwysedd aneddiadau’r Rhufeiniaid yn y rhanbarth.
Meddai’r Cynghorydd Hugh Jones, Aelod Arweiniol dros Bobl yng Nghyngor Wrecsam ac Aelod lleol ward Yr Orsedd: “Rwyf wedi ymweld â’r safle fy hun, ac rwy’n annog unrhyw un sydd â diddordeb mewn hanes lleol i fanteisio ar y diwrnod agored. Gyda’r gloddfa hon rydym yn llythrennol yn torri tir newydd yn ein dealltwriaeth o fywyd lleol yn ystod y cyfnod Rhufeinig.”
Dywedodd Dr Caroline Pudney, sy’n arwain y prosiect gyda Stephen Grenter o Amgueddfa Wrecsam: “Ymunwch â ni i gael cipolwg ar orffennol Rhufeinig yr ardal a bod yn rhan o’r darganfyddiad rhyfeddol hwn sy’n herio dehongliadau cyfredol o hanes.”
Ychwanegodd Uwch Ddarlithydd mewn Archeoleg ac Arweinydd Rhaglen BA Archeoleg ym Mhrifysgol Caer, Dr Pudney: “Mae darganfyddiadau wedi ymddangos bob dydd ers y dechrau – ar ôl tynnu’r uwchbridd yn unig, fe ddaethon ni o hyd i waliau ac mae’r arteffactau rydyn ni wedi’u datgelu yn cynnwys darn arian , darn o botel wydr a chrochenwaith.
“Rydyn ni’n edrych ymlaen at groesawu pobl i’r safle i weld mwy ar y 18fed.”
I gael mwy o fanylion am y Diwrnod Agored, ac i archebu lle am ddim, ewch i:
https://romanrossett-yrorseddrufeinig.eventbrite.co.uk
Mae’r prosiect wedi derbyn arian gan yr Ymddiriedolaeth Ymchwil Rhufeinaidd a Rhaglen Datblygu Gwledig Llywodraeth Cymru ar gyfer 2014-2020 – Cymunedau Gwledig – sy’n cael ei gyllido gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygiad Gwledig a Llywodraeth Cymru.
I gael y wybodaeth ddiweddaraf am y cloddfa, chwiliwch am #YrOrseddRufeinig ac #RomanRossett ar gyfryngau cymdeithasol.
Rhagor o wybodaeth
Hanes ac Archeoleg ym Mhrifysgol Caer:
History and Archaeology at the University of Chester:
https://www1.chester.ac.uk/departments/history-and-archaeology
https://www.facebook.com/ArchaeologyChester
https://www.instagram.com/histarchchester/
Cyngor Wrecsam:
https://www.facebook.com/cyngorwrecsam
https://www.facebook.com/wrexhamcouncil
https://twitter.com/cbswrecsam
https://twitter.com/wrexhamcbc
https://www.instagram.com/cbswrecsam/
https://www.instagram.com/wrexhamcbc/
Amgueddfaau Wrecsam:
https://www.treftadaethwrecsam.cymru/
https://www.wrexhamheritage.wales/
https://twitter.com/amgueddfeyddwxm
https://twitter.com/wrexhammuseums
https://www.instagram.com/amgueddfawrecsam/
https://www.instagram.com/wrexhammuseum/
Mae gwneud apwyntiad i dderbyn brechlyn Covid-19 yn haws nag erioed o’r blaen.
[button color=”” size=”large” type=”square_outlined” target=”new” link=” https://bipbc.gig.cymru/covid-19/gwybodaeth-brechlyn-covid-19/brechiad-covid-19-trefnu-apwyntiad-ar-lein/”]TREFNWCH APWYNTIAD AR-LEIN[/button]
